Nevod ve diğer mesajlaşma uygulamaları
Modern mesajlaşma uygulamalarının çoğu mesajları şifreler. Fark, şifreleme olup olmamasında değil, şirketin elinde neyin kaldığındadır: sunucular, kullanıcı veritabanı, telefon numaraları, rehber, meta veriler — ve bunlardan nelerin talep edilebileceği.
Nevod, Zero Knowledge Infrastructure ilkesini uygular: geliştirici, kullanıcı verilerinden yalnızca şifrelemeyle değil mimariyle koparılmıştır. Diğer uygulamalar hakkındaki bilgiler 2026 itibarıyla kamuya açık açıklamalarına dayanır ve değişebilir.
| Nevod | Signal | Telegram | ||
|---|---|---|---|---|
| Normal bir sohbeti teknik olarak kim okuyabilir | Yalnızca katılımcılar | Yalnızca katılımcılar | Normal ve grup sohbetleri — Telegram sunucuları (uçtan uca yalnızca bire bir "gizli sohbetlerde") | Yalnızca katılımcılar |
| Şirketin merkezi sunucuları | Yok — herkesin çalıştırabileceği bağımsız düğümler | Evet | Evet | Evet, Meta'nın |
| Telefon numarasına bağlı | Hayır — kimlik bir anahtardır | Evet (numara bir kullanıcı adının arkasına gizlenebilir) | Evet | Evet |
| Rehberin yüklenmesi | Hayır — kişiler kart veya QR ile eklenir | Gizli kişi bulma | Evet, izin verilirse | Evet, izin verilirse |
| Şirketteki kullanıcı veritabanı | Merkezi yok — her düğüm yalnızca kendi kullanıcılarını bilir | Asgari | Evet | Evet |
| Şirketin talep üzerine verebilecekleri | Geliştiricinin verecek hiçbir şeyi yok: ne anahtar, ne mesaj, ne veritabanı | Raporlarına göre — hesap oluşturma ve son bağlantı tarihleri | Politikasına göre — bazı durumlarda IP adresi ve telefon numarası | Politikasına göre hesap meta verileri |
| Sohbetlerin bulut yedekleri | Yok — anahtarlar ve geçmiş yalnızca cihazda bulunur (telefon kaybolursa geçmiş de kaybolur) | İsteğe bağlı; yalnızca kullanıcıda bulunan bir anahtarla şifrelenir | Gerek yok — normal sohbetler zaten Telegram sunucularında saklanır | iCloud / Google Drive'a; varsayılan olarak uçtan uca şifresiz (elle açılması gerekir) |
| Tek hata veya engelleme noktası | Yok — düğümler bağımsızdır | Evet | Evet | Evet |
| Bir şehir içinde internetsiz çalışma | Mimarinin parçası (şehir ağı, Wi-Fi mesh, radyo) | Hayır | Hayır | Hayır |
| İş modeli | Veri üzerinden değil, araç üzerinden | Bağışlar (kâr amacı gütmeyen) | Reklam ve Premium | Meta'nın işletme hizmetleri |
| Açık kaynak | Henüz değil — üretim sürümüne kadar kapalı | Evet | Kısmen (istemciler) | Hayır |
"Yalnızca şifreleme" neden yetmez
Uçtan uca şifreleme, bir mesajın içeriğini yolda korur. Ancak bir şirket tüm sunucuları işletiyor, telefon numaralarına göre bir hesap veritabanı tutuyor ve kimin kiminle ne zaman konuştuğunu görüyorsa sistem üzerindeki gücünü korur: zorlanabilir, ele geçirilebilir veya engellenebilir; bir uygulama güncellemesi de kuralları değiştirebilir.
ZKI farklı bir soru sorar: altyapının yaratıcısı, teoride bile, neyi elde edebilir? Nevod'da cevap mimaride yatar: anahtarlar cihazı asla terk etmez, ana anahtar ve yedek yoktur, merkezi sunucu ve telefon numarasına göre insan kaydı yoktur.
Az yüklü dağıtık ağ: bir karşılaştırma
Ağları, az yüklü dağıtık ağın altı özelliğine göre değerlendiriyoruz: her düğümün yükü tüm ağın büyüklüğüyle değil, kendi kullanıcı çevresiyle sınırlıdır. Bu özellikler Nevod'un kendi ilkelerinden türetildi, bu yüzden karşılaştırma baştan Nevod'un lehine.
- Kendi çevresi: düğümün yükü tüm ağla değil, kendi çevresiyle (aile, ev, ekip) büyür.
- Sıradan donanım: ev bilgisayarı, mini sunucu veya yönlendirici; veri merkezi gerekmez.
- Tasarruf: önce metin ve sinyaller, ağır veriler istek üzerine.
- Gecikme toleransı: bağlantı yoksa mesaj bekler ve daha sonra, yavaş bir kanal üzerinden de gider.
- Merkez yok: tek bir arıza, engelleme veya el koyma noktası yok.
- Kör düğüm: düğüm yalnızca şifreli metin taşır ve onu okuyamaz.
1: evet, ½: kısmen, 0: hayır. Yıl: ilk herkese açık sürüm. Sınıf: LL-0, düğüm yükü kendi çevresiyle sınırlıdır; LL-1, ayrıca sınırlı yabancı transit; LL-3, yük tüm ağla artar ya da yabancı kullanıcılara bağlıdır. Ayrıntılar: makale.
| Ağ | Yıl | Kendi çevresi | Sıradan donanım | Tasarruf | Gecikmeler | Merkez yok | Kör düğüm | Sınıf |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Secure Scuttlebutt | 2014 | 1 | 1 | ½ | 1 | 1 | 0 | LL-0 |
| Briar | 2018 | 1 | 1 | ½ | ½ | 1 | 1 | LL-0 |
| Nevod | 2026 | 1 | 1 | ½ | ½ | 1 | 1 | LL-0 |
| FidoNet | 1984 | 1 | 1 | 1 | 1 | 0 | 0 | LL-1 |
| NNCP | 2016 | ½ | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | LL-1 |
| Reticulum / LXMF | 2016 | ½ | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | LL-1 |
| Meshtastic | 2020 | 0 | 1 | 1 | ½ | 1 | ½ | LL-1 |
| Tor | 2002 | 0 | ½ | 0 | 0 | 1 | 1 | LL-3 |
| 2009 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | ½ | LL-3 | |
| Telegram | 2013 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | LL-3 |
| Matrix | 2014 | 0 | ½ | 0 | 0 | ½ | ½ | LL-3 |
| Signal | 2014 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | ½ | LL-3 |
| Mastodon | 2016 | 0 | ½ | 0 | 0 | ½ | 0 | LL-3 |
| Nostr | 2020 | 0 | ½ | 0 | 0 | 1 | ½ | LL-3 |
| Session | 2020 | 0 | ½ | 0 | ½ | 1 | 1 | LL-3 |
Signal ve WhatsApp körlük için ½ alır: içerik uçtan uca şifrelidir, ancak şirket meta verileri görür ve sunucuları yönetir. Reticulum ve NNCP'de ara düğümler başkalarının paketlerini taşır ve saklar. Nevod şimdilik medyayı bütün olarak gönderir, teslim edilmeyenleri 72 saat saklar ve yalnızca internet üzerinden çalışır.
Pratikte
| Ağ | Yıl | Sıradan insanlar için | Olgunluk | Bağımsız denetim |
|---|---|---|---|---|
| Reticulum / LXMF | 2016 | hayır, meraklılar için | aktif topluluk | hayır |
| NNCP | 2016 | hayır, komut satırı aracı | niş | hayır |
| Nevod | 2026 | evet: iPhone/iPad, mesajlar, medya, aramalar | test aşamasında, henüz gerçek kullanıcı yok | hayır |
| Briar | 2018 | evet, ama arama yok; Android ve masaüstü | olgun | evet (Cure53, 2017) |
| Signal | 2014 | evet | çok olgun | evet, defalarca |
Ana özelliğe göre Nevod, Briar ve Secure Scuttlebutt ile birlikte LL-0 sınıfındadır; diğer özelliklerde onlara yakın olan Reticulum ve NNCP LL-1 sınıfındadır. Nevod'un farkı başka yerde: bu ağlar arasından medya, aramalar ve iPhone uygulamasıyla sıradan insanlar için tam bir mesajlaşma uygulaması olarak tasarlanan tek sistem odur. Ama henüz genç: gerçek kullanıcısı yok, bağımsız denetimi yok, yalnızca iOS'ta çalışıyor. Altıda altıya giden yol: istek üzerine medya ve yavaş kanallar üzerinden internetsiz teslimat.
Kabul ettiklerimiz
- Bir düğüm teknik olarak yalnızca teslimat verisini işler — hangi şifreli paketin kime gideceğini — ve içeriği asla görmez. Kimse kendi düğümünüzü çalıştırmanızı engellemez: o zaman bu teslimat verisi bile sizde kalır.
- Signal'in protokolü açık ve kapsamlı biçimde incelenmiştir — bunu bir güçlü yan olarak kabul ediyoruz. Nevod'un kodu şimdilik kapalıdır; açılması planlanmaktadır.